Εργατικό ατύχημα: τί αποζημίωση μπορώ να διεκδικήσω;
ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ: ΤΙ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΩ;
Εισαγωγή
Τι θα μάθετε με αυτόν τον οδηγό
✔ Πότε δικαιούστε αποζημίωση
✔ Πότε ευθύνεται ο εργοδότης
✔ Ποια λάθη πρέπει να αποφύγετε
✔ Τι να κάνετε αμέσως μετά το ατύχημά σας
✔ Πότε χρειάζεται η βοήθεια εξειδικευμένου δικηγόρου
Ένα εργατικό ατύχημα μπορεί να συμβεί αιφνίδια, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, αλλά οι συνέπειές του συχνά διαρκούν πολύ περισσότερο από τον ίδιο τον τραυματισμό.
Για τον εργαζόμενο, το πρώτο και πιο κρίσιμο ερώτημα, μετά την αποκατάσταση της υγείας του, δεν θα είναι πλέον ιατρικό, αλλά πρακτικό και οικονομικό:
“Τι θα γίνει με τα εισοδήματά μου; Μπορώ να ζητήσω αποζημίωση; Με ποιον τρόπο; Και από ποιον;”
Η απάντηση δεν είναι ενιαία για όλες τις περιπτώσεις. Εξαρτάται από τις συνθήκες του ατυχήματος, την τήρηση των κανόνων ασφάλειας στον χώρο εργασίας, καθώς και από το αν υπάρχει ευθύνη του εργοδότη ή τρίτων προσώπων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
1.1. Τι σημαίνει “αποζημίωση” σε εργατικό ατύχημα
Ο όρος “αποζημίωση” σε εργατικό ατύχημα δεν αφορά μία ενιαία παροχή. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για σύνολο αξιώσεων που μπορεί να προκύψουν ανάλογα με τις συνέπειες του ατυχήματος και τις ευθύνες που το προκάλεσαν.
Με απλά λόγια, η αποζημίωση μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικά κονδύλια, όπως:
α) οικονομική κάλυψη λόγω απώλειας εισοδήματος,
β) κάλυψη ιατρικών δαπανών,
γ) χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης,
δ) αποζημίωση για μόνιμη βλάβη ή αναπηρία (και άλλα).
Δεν υπάρχει “στάνταρ ποσό”. Κάθε περίπτωση εξετάζεται ξεχωριστά, με βάση τα πραγματικά περιστατικά και ένα εξειδικευμένο δικηγορικό γραφείο γνωρίζει ποια κονδύλια μπορεί να διεκδικήσει και με ποιους τρόπους.
Σημαντική διάκριση που συχνά δημιουργεί σύγχυση
Πολλοί εργαζόμενοι θεωρούν ότι η αποζημίωση από εργατικό ατύχημα ταυτίζεται με τις παροχές του ασφαλιστικού φορέα. Στην πράξη όμως πρόκειται για δύο διαφορετικά συστήματα προστασίας. Από τη μία μεριά οι ασφαλιστικές παροχές (π.χ. από τον ΕΦΚΑ) έχουν κυρίως χαρακτήρα κοινωνικής ασφάλισης και από την άλλη, η αποζημίωση βασίζεται στην αστική ευθύνη και συνδέεται με το αν υπήρξε υπαιτιότητα ή παράλειψη μέτρων ασφάλειας. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα δύο αυτά μπορούν να συνυπάρχουν.
1.2. Πώς καταλαβαίνουμε αν δικαιούμαστε αποζημίωση;
Για να κριθεί αν υπάρχει αξίωση αποζημίωσης εξετάζονται, μεταξύ άλλων:
- αν τηρήθηκαν τα μέτρα ασφάλειας στον χώρο εργασίας,
- αν υπήρχε κατάλληλη εκπαίδευση ή επίβλεψη,
- αν ο εξοπλισμός ήταν ασφαλής και συντηρημένος,
- αν υπήρξε παράλειψη πρόληψης κινδύνου.
Η νομική αξιολόγηση δεν γίνεται αφηρημένα, αλλά με βάση τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά κάθε υπόθεσης και κυρίως σε συνεργασία με πραγματογνώμονες που συγκεκριμένα εξειδικευμένα δικηγορικά γραφεία έχουν.
Αφού, λοιπόν, γίνει κατανοητό τι σημαίνει “αποζημίωση”, το επόμενο κρίσιμο ερώτημα είναι:
ποιες συγκεκριμένες μορφές αποζημίωσης μπορεί να διεκδικήσει ένας εργαζόμενος μετά από εργατικό ατύχημα. Το εύλογο, δηλαδή, ερώτημα: Τί αποζημίωση δικαιούμαι;
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
Ποιες μορφές αποζημίωσης μπορεί να διεκδικήσει ο εργαζόμενος;
Η αποζημίωση σε εργατικό ατύχημα δεν είναι ένα ενιαίο χρηματικό ποσό που επιδικάζεται αυτόματα. Αντίθετα, αποτελείται από διακριτές κατηγορίες ζημίας (κονδύλια), οι οποίες εξετάζονται ξεχωριστά και αθροιστικά, ανάλογα με τις συνέπειες του ατυχήματος.
Στην πράξη, η αξίωση αποζημίωσης μπορεί να περιλαμβάνει τα εξής κονδύλια:
2.1 Απώλεια εισοδήματος (διαφυγόντα κέρδη)
Μία από τις πιο άμεσες συνέπειες ενός εργατικού ατυχήματος είναι η προσωρινή ή μόνιμη αδυναμία εργασίας.
Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να προκύψει αξίωση για:
1. μισθούς που δεν καταβλήθηκαν λόγω αποχής από την εργασία,
2. εισόδημα που θα αποκτούσε ο εργαζόμενος αν δεν είχε συμβεί το ατύχημα,
3. μακροχρόνια ή μόνιμη μείωση της επαγγελματικής ικανότητας.
Η αξιολόγηση αυτού του κονδυλίου δεν είναι στατική, αλλά συνδέεται με τη φύση της εργασίας, τη διάρκεια της ανικανότητας, και την πραγματική επίδραση στην επαγγελματική πορεία του εργαζομένου. Ένα εξειδικευμένο δικηγορικό γραφείο διαθέτει τους απαιτούμενους ιατρούς - τεχνικούς συμβούλους - συνεργάτες ώστε να κάνει πλήρη και ορθή αξιολόγηση της κατάστασής σας.
2.2 Ιατρικά έξοδα και δαπάνες αποκατάστασης
Σημαντικό μέρος της αποζημίωσης αφορά τα έξοδα που συνδέονται άμεσα με την αποκατάσταση της υγείας.
Ενδεικτικά περιλαμβάνονται:
• νοσηλεία σε δημόσια ή ιδιωτική δομή,
• χειρουργικές επεμβάσεις,
• φαρμακευτική αγωγή,
• φυσικοθεραπείες και αποκατάσταση,
• ιατρικά βοηθήματα (π.χ. ορθοπεδικά μέσα)
• βοήθεια από συγγενικό πρόσωπο.
Τα έξοδα αυτά εξετάζονται με βάση την αναγκαιότητα και τη σύνδεσή τους με το ατύχημα.
2.3 Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης
Πέρα από την οικονομική ζημία, ένα εργατικό ατύχημα προκαλεί συχνά έντονη προσωπική και ψυχολογική επιβάρυνση.
Η “ηθική βλάβη” μπορεί να αφορά:
• τον σωματικό πόνο,
• την ψυχική ταλαιπωρία,
• τον περιορισμό της καθημερινής ζωής,
• την απώλεια ποιότητας ζωής.
Η αποτίμηση του συγκεκριμένου κονδυλίου δεν είναι μαθηματική, αλλά γίνεται με βάση τις συνθήκες του ατυχήματος και τη βαρύτητα των συνεπειών, καθώς και με τις τεχνικές εκθέσεις (γνωματεύσεις των ιατρών που συνεργάζονται με τον εργαζόμενο).
2.4 Μόνιμη βλάβη ή αναπηρία
Όταν το εργατικό ατύχημα αφήνει μόνιμες συνέπειες, η αποζημίωση αποκτά διαφορετική διάσταση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις συνεκτιμώνται:
• η μόνιμη μείωση της επαγγελματικής ικανότητας,
• η ανάγκη διαρκούς ιατρικής παρακολούθησης,
• οι αλλαγές στην καθημερινή λειτουργικότητα του ατόμου,
• η επίδραση στην μελλοντική επαγγελματική εξέλιξη.
Η αποζημίωση εδώ δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά κυρίως το μέλλον του εργαζομένου.
Η σαφής ιατρική αποτύπωση της κατάστασης και η διεκδίκηση ανάλογης αποζημίωσης είναι δουλειά του γραφείου μας.
2.5 Θάνατος εργαζομένου
Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, όπου το εργατικό ατύχημα οδηγεί σε θάνατο, ανακύπτουν ιδιαίτερες αξιώσεις υπέρ των στενών συγγενών.
Ενδεικτικά μπορεί να ζητηθεί:
• χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης,
• οικονομική αποκατάσταση της απώλειας εισοδήματος της οικογένειας.
Η αξιολόγηση γίνεται με βάση τον δεσμό με τον θανόντα και τις οικονομικές συνθήκες της οικογένειας.
Αφού αναλύθηκαν οι βασικές μορφές αποζημίωσης, το επόμενο κρίσιμο ζήτημα είναι: πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις ευθύνεται ο εργοδότης για το εργατικό ατύχημα;
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
Πότε ευθύνεται ο εργοδότης για εργατικό ατύχημα
Η ευθύνη του εργοδότη σε ένα εργατικό ατύχημα δεν προκύπτει αυτόματα επειδή απλώς συνέβη ένας τραυματισμός στον χώρο εργασίας. Αντίθετα, εξετάζεται πάντα αν υπήρξε παράλειψη των υποχρεώσεων που έχει ο εργοδότης ως προς την ασφάλεια και την προστασία των εργαζομένων (και στη συντρηπτική πλειοψηφία δυστυχώς πάντοτε υπάρχουν).
Με απλά λόγια, το κρίσιμο ερώτημα είναι: είχε οργανωθεί και λειτουργούσε ο χώρος εργασίας με τρόπο που να αποτρέπει τον κίνδυνο ή όχι; Ήταν νόμιμος ο τρόπος που η εργασία παρεχόταν;
3.1 Η βασική υποχρέωση ασφάλειας στον χώρο εργασίας
Ο εργοδότης έχει υποχρέωση να διασφαλίζει ότι ο εργαζόμενος παρέχει την εργασία του σε συνθήκες που δεν θέτουν σε κίνδυνο την υγεία και τη σωματική του ακεραιότητα, στο μέτρο που αυτό είναι αντικειμενικά δυνατό.
Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι οφείλει να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα πρόληψης, όπως για παράδειγμα α) τη σωστή οργάνωση του χώρου εργασίας, β) παροχή ασφαλούς εξοπλισμού, γ) εκπαίδευση και καθοδήγηση του προσωπικού, δ) επίβλεψη σε επικίνδυνες εργασίες, ε) τακτικό έλεγχο και συντήρηση μηχανημάτων και εγκαταστάσεων.
3.2 Πότε δημιουργείται νομική ευθύνη
Η ευθύνη του εργοδότη μπορεί να θεμελιωθεί όταν διαπιστώνεται ότι το ατύχημα συνδέεται με παράλειψη ή πλημμελή εκπλήρωση των παραπάνω υποχρεώσεων.
Ενδεικτικά, αυτό μπορεί να συμβεί όταν:
- δεν είχαν ληφθεί βασικά μέτρα ασφαλείας στον χώρο εργασίας,
- ο εργαζόμενος δεν είχε λάβει την απαραίτητη εκπαίδευση για τη συγκεκριμένη εργασία,
- χρησιμοποιήθηκε ελαττωματικός ή ακατάλληλος εξοπλισμός,
- δεν υπήρχε επαρκής επίβλεψη σε επικίνδυνες εργασίες,
- αγνοήθηκαν γνωστοί ή προβλέψιμοι κίνδυνοι.
Δεν απαιτείται να υπάρχει πολλαπλή παράβαση. Αρκεί μία ουσιώδης παράλειψη που να συνδέεται αιτιωδώς με το ατύχημα και αυτό αποδεικνύεται από τον έμπειρο δικηγόρο που θα αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα δεδομένα και τις γνωματεύσεις των τεχνικών του συμβούλων.
3.3 Ο ρόλος της πρόβλεψης του κινδύνου
Σημαντικό στοιχείο στην αξιολόγηση της ευθύνης είναι αν ο κίνδυνος ήταν προβλέψιμος.
Όταν ένας κίνδυνος είναι γνωστός ή μπορεί να προβλεφθεί με βάση τη φύση της εργασίας, ο εργοδότης έχει αυξημένη υποχρέωση να λάβει μέτρα αποτροπής του.
Αντίθετα, σε εξαιρετικά απρόβλεπτες και ασυνήθιστες καταστάσεις, η αξιολόγηση της ευθύνης γίνεται πιο σύνθετη και εξαρτάται από τις ειδικές συνθήκες κάθε περίπτωσης.
3.4 Δεν αρκεί το γεγονός ότι “έγινε ατύχημα”
Ένα κρίσιμο σημείο που συχνά παρερμηνεύεται είναι ότι το εργατικό ατύχημα από μόνο του δεν συνεπάγεται ευθύνη του εργοδότη.
Η ύπαρξη ευθύνης εξετάζεται πάντα με βάση τις πραγματικές συνθήκες του περιστατικού, τα μέτρα ασφάλειας που είχαν ληφθεί, και τη δυνατότητα πρόληψης του κινδύνου.
Κάθε υπόθεση κρίνεται εξατομικευμένα και δεν υπάρχει αυτόματη σύνδεση μεταξύ ατυχήματος και αποζημίωσης.
Αφού εξετάστηκε πότε μπορεί να προκύψει ευθύνη του εργοδότη, το επόμενο κρίσιμο ζήτημα είναι η σχέση ανάμεσα:
στις παροχές του ασφαλιστικού φορέα και στην αστική αποζημίωση που μπορεί να διεκδικηθεί.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
Ασφαλιστικές παροχές και αποζημίωση: Είναι το ίδιο πράγμα;
Πρόκειται ίσως για τη συνηθέστερη παρανόηση που συναντάται μετά από ένα εργατικό ατύχημα. Πολλοί εργαζόμενοι θεωρούν ότι, εφόσον λαμβάνουν παροχές από τον ασφαλιστικό τους φορέα ή αποζημιώνονται για ορισμένα έξοδα, δεν μπορούν να διεκδικήσουν τίποτε άλλο. Άλλοι πιστεύουν ότι η καταβολή επιδόματος ασθενείας ή η κάλυψη της νοσηλείας «κλείνει» οριστικά την υπόθεση.
Στην πραγματικότητα, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Οι ασφαλιστικές παροχές και η αποζημίωση αποτελούν δύο διαφορετικές μορφές νομικής προστασίας, με διαφορετικό σκοπό και διαφορετικές προϋποθέσεις.
4.1 Τι είναι οι ασφαλιστικές παροχές;
Οι ασφαλιστικές παροχές αποσκοπούν στην κοινωνική προστασία του εργαζομένου όταν αυτός αδυνατεί να εργαστεί λόγω τραυματισμού ή ασθένειας.
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να περιλαμβάνουν παροχές όπως:
- επίδομα ασθενείας,
- ιατροφαρμακευτική περίθαλψη,
- νοσηλεία,
- γενικότερες παροχές που προβλέπονται από την κοινωνικοασφαλιστική νομοθεσία.
Οι παροχές αυτές δεν χορηγούνται επειδή κάποιος ευθύνεται για το ατύχημα, αλλά επειδή ο εργαζόμενος καλύπτεται από το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
Με άλλα λόγια, ο ασφαλιστικός φορέας δεν εξετάζει, κατά κανόνα, αν υπήρξε υπαιτιότητα του εργοδότη. Εξετάζει αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση των αντίστοιχων ασφαλιστικών παροχών.
4.2 Τι είναι η αποζημίωση;
Από την άλλη μεριά, η αποζημίωση έχει διαφορετικό σκοπό.
Δεν αποβλέπει απλώς στην κοινωνική προστασία του εργαζομένου, αλλά στην αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη, όταν αυτή συνδέεται με ευθύνη κάποιου προσώπου.
Ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης, η αποζημίωση μπορεί να αφορά:
- την οικονομική ζημία που προκλήθηκε από το ατύχημα,
- την απώλεια εισοδήματος,
- δαπάνες που δεν καλύφθηκαν από τον ασφαλιστικό φορέα,
- καθώς και τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, όταν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Η ύπαρξη ασφαλιστικών παροχών δεν σημαίνει, από μόνη της, ότι αποκλείεται η δυνατότητα διεκδίκησης αποζημίωσης.
4.3 Μπορούν να συνυπάρχουν;
Σε αρκετές περιπτώσεις, ναι.
Ένας εργαζόμενος μπορεί να λαμβάνει τις ασφαλιστικές παροχές που προβλέπει η νομοθεσία και, παράλληλα, να εξετάζεται αν διαθέτει αξίωση αποζημίωσης κατά του εργοδότη ή άλλου υπεύθυνου προσώπου. Η απάντηση όμως δεν είναι ίδια σε κάθε υπόθεση.
Εξαρτάται από:
• τις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβη το εργατικό ατύχημα,
• το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο,
• την ύπαρξη ή μη υπαιτιότητας,
• και τα πραγματικά αποδεικτικά στοιχεία που υπάρχουν.
Για τον λόγο αυτό, κάθε υπόθεση πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα.
4.4 Ένα συχνό λάθος που μπορεί να στερήσει τη μετέπειτα άσκηση των δικαιωμάτων σας
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις στις οποίες εργαζόμενοι θεωρούν ότι, επειδή έλαβαν ασφαλιστικές παροχές, δεν έχουν πλέον κανένα δικαίωμα να εξετάσουν το ενδεχόμενο διεκδίκησης αποζημίωσης.
Η αντίληψη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια σημαντικών αξιώσεων, ιδίως όταν δεν αναζητείται έγκαιρα εξειδικευμένη νομική συμβουλή.
Κάθε εργατικό ατύχημα έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες και η απάντηση στο ερώτημα «δικαιούμαι αποζημίωση;» δεν μπορεί να δοθεί χωρίς προσεκτική αξιολόγηση των πραγματικών περιστατικών.
Αφού αποσαφηνίστηκε η διάκριση μεταξύ ασφαλιστικών παροχών και αποζημίωσης, γεννάται ένα ακόμη πολύ συχνό ερώτημα: Τι συμβαίνει όταν ο ίδιος ο εργαζόμενος συνέβαλε, έστω και εν μέρει, στην πρόκληση του εργατικού ατυχήματος; Μπορεί να χάσει το δικαίωμα αποζημίωσης;
Αυτό ακριβώς θα εξετάσουμε στην επόμενη ενότητα.
άλλη μια πολύκροτη υπόθεση που το γραφείο μας
διαχειρίζεται για την διεκδίκηση αποζημίωσης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
Αν φταίω και εγώ για το εργατικό ατύχημα; χάνω το δικαίωμα αποζημίωσης;
Αυτή είναι ίσως η πιο ύπουλη ερώτηση, που πολλές φορές ο εργαζόμενος μπορεί να κάνει στον εαυτό του.
Και αυτό επειδή η πρώτη λέξη των εργοδοτών είναι "έφταιγες και εσύ", προσπαθώντας να μετακυλήσουν το βάρος της ευθύνης από εκείνους, προς το θύμα: τον εργαζόμενο που κινδύνευσε. Παρ- όλα αυτά, πρόκειται για μία από τις πρώτες ερωτήσεις που μας θέτουν οι περισσότεροι εργαζόμενοι μετά από ένα ατύχημα.
«Έκανα κι εγώ ένα λάθος / δεν είχα μέτρα ασφαλείας / δούλευα ανασφάλιστος και το ήξερα / δεν δηλωνόμουν κανονικά κλπ. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορώ να ζητήσω αποζημίωση;»
Η σύντομη απάντηση είναι ότι όχι. Δεν έχει απαραίτητα σχέση το ένα με το άλλο. Το γεγονός ότι ο εργαζόμενος μπορεί να συνέβαλε, σε κάποιο βαθμό, στην πρόκληση του ατυχήματος δεν σημαίνει αυτομάτως ότι χάνει κάθε δικαίωμα αποζημίωσης. Κάθε περίπτωση εξετάζεται με βάση τα ιδιαίτερα πραγματικά περιστατικά της και δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας που να εφαρμόζεται σε όλες τις υποθέσεις.
5.1 Τι σημαίνει «συνυπαιτιότητα»;
Με απλά λόγια, συνυπαιτιότητα σημαίνει ότι, εκτός από πιθανές παραλείψεις του εργοδότη ή άλλου υπεύθυνου προσώπου, εξετάζεται αν και η συμπεριφορά του ίδιου του εργαζομένου συνέβαλε στην επέλευση του ατυχήματος.
Η αξιολόγηση αυτή δεν γίνεται θεωρητικά, αλλά στηρίζεται στα πραγματικά δεδομένα κάθε υπόθεσης. Για παράδειγμα, μπορεί να εξεταστούν ζητήματα όπως:
- αν ο εργαζόμενος είχε λάβει σαφείς οδηγίες ασφαλείας,
- αν του είχαν παρασχεθεί τα κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας,
- αν υπήρχε επαρκής εκπαίδευση για την εργασία που εκτελούσε,
- αν οι συνθήκες εργασίας ήταν τέτοιες ώστε να καθιστούν πιθανό το ατύχημα, ακόμη και
- αν ο εργαζόμενος δεν ενήργησε με τον ιδανικό τρόπο.
Μην ξεχνάτε ότι δουλειά του δικηγόρου σας είναι ακριβώς να προβλέπει και να σας προστατεύει από αυτές τις ενστάσεις του εργοδότη που προσπαθούν να τον κάνουν να φαίνεται σαν συνυπαίτιος.
5.2 Ένα απλό παράδειγμα
Ας υποθέσουμε ότι ένας εργαζόμενος ανεβαίνει σε μία σκαλωσιά για να εκτελέσει εργασίες συντήρησης. Κατά τη διάρκεια της εργασίας του χάνει την ισορροπία του και πέφτει, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά. Κατά την εξέταση της υπόθεσης, δεν αρκεί να διαπιστωθεί ότι ο εργαζόμενος έκανε μία λανθασμένη κίνηση ή αν ήταν αυτό που συχνά ακούμε "η κακιά η στιγμή".
Θα πρέπει να διερευνηθούν και ερωτήματα όπως:
- Ήταν η σκαλωσιά κατάλληλα τοποθετημένη και ασφαλής;
- Υπήρχαν τα προβλεπόμενα προστατευτικά μέσα;
- Είχε χορηγηθεί ο κατάλληλος εξοπλισμός ατομικής προστασίας;
- Είχε προηγηθεί η απαιτούμενη εκπαίδευση;
- Υπήρχε η αναγκαία επίβλεψη;
Μόνο αφού αξιολογηθούν συνολικά όλα τα δεδομένα μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για την ευθύνη κάθε εμπλεκόμενου.
5.3 Γιατί κάθε λεπτομέρεια έχει σημασία
Στις υποθέσεις εργατικών ατυχημάτων, πολλές φορές η έκβαση δεν εξαρτάται από ένα μόνο γεγονός, αλλά από τον συνδυασμό πολλών στοιχείων. Ακόμη και λεπτομέρειες που αρχικά φαίνονται ασήμαντες μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα σημαντικές, όπως:
- η ύπαρξη γραπτών οδηγιών ασφαλείας,
- η καταγραφή του ατυχήματος,
- οι καταθέσεις συναδέλφων,
- φωτογραφίες του χώρου,
- η κατάσταση του εξοπλισμού,
- οι ιατρικές γνωματεύσεις και οι λοιπές πραγματογνωμοσύνες των τεχνικών μας συμβούλων.
Για τον λόγο αυτό, η συλλογή και διατήρηση των αποδεικτικών στοιχείων από τα πρώτα κιόλας στάδια είναι συχνά καθοριστική. Ο δικηγόρος σας γνωρίζει πως να αποσπάσει τα στοιχεία αυτά γρήγορα, ευκολότερα και φυσικά "ασφαλέστερα".
5.4 Μην καταλήγετε μόνοι σας στο συμπέρασμα «φταίω εγώ»
Πολλοί εργαζόμενοι, αμέσως μετά το ατύχημα, αισθάνονται ενοχές και θεωρούν ότι οι ίδιοι ευθύνονται αποκλειστικά για ό,τι συνέβη. Στην πράξη, όμως, η νομική αξιολόγηση είναι πολύ πιο σύνθετη. Δεν είναι σπάνιο, μετά από προσεκτική εξέταση των πραγματικών περιστατικών, να προκύπτει ότι το ατύχημα συνδέεται και με ελλείψεις στην οργάνωση της εργασίας, στην εκπαίδευση, στον εξοπλισμό ή στα μέτρα ασφαλείας.
Για τον λόγο αυτό, δεν είναι σκόπιμο να καταλήγει κανείς μόνος του στο συμπέρασμα ότι δεν δικαιούται αποζημίωση, χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστική αξιολόγηση της υπόθεσής του. Η δουλειά του εξειδικευμένου δικηγόρου είναι ακριβώς να προστατέψει τα συμφέροντά σας, ακόμη κι αν θεωρείτε ότι δεν είναι τόσο "εύκολο".
Αφού εξετάστηκε τι συμβαίνει όταν υπάρχει πιθανή συνυπαιτιότητα του εργαζομένου, το επόμενο ερώτημα είναι ακόμη πιο πρακτικό:
Τι πρέπει να κάνει ένας εργαζόμενος αμέσως μετά από ένα εργατικό ατύχημα, ώστε να προστατεύσει τόσο την υγεία του όσο και τα νόμιμα δικαιώματά του;
Στην επόμενη ενότητα θα δούμε, βήμα προς βήμα, ποιες ενέργειες είναι σημαντικό να γίνουν από τις πρώτες κιόλας ώρες μετά το περιστατικό.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
Τι πρέπει να κάνετε αμέσως μετά από ένα εργατικό ατύχημα
Οι πρώτες ώρες μετά από ένα εργατικό ατύχημα είναι συνήθως οι πιο δύσκολες. Ο τραυματισμός, η αναστάτωση και η αβεβαιότητα για το τι θα ακολουθήσει οδηγούν συχνά τον εργαζόμενο να επικεντρώνεται αποκλειστικά στην άμεση αντιμετώπιση του προβλήματος.
Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Ωστόσο, οι ενέργειες που θα γίνουν από την πρώτη στιγμή μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα σημαντικές τόσο για την προστασία της υγείας του όσο και για τη μετέπειτα διερεύνηση της υπόθεσης.
6.1 Αναζητήστε άμεσα ιατρική φροντίδα
Η υγεία σας αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητα. Ακόμη και όταν ο τραυματισμός φαίνεται αρχικά μικρός, είναι σημαντικό να εξεταστείτε από γιατρό και να υπάρχει σαφής ιατρική καταγραφή της κατάστασής σας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, συμπτώματα που δεν είναι εμφανή τις πρώτες ώρες μπορεί να εκδηλωθούν αργότερα. Η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση συμβάλλει τόσο στην αντιμετώπιση του τραυματισμού όσο και στην τεκμηρίωση της πραγματικής έκτασης των βλαβών.
6.2 Βεβαιωθείτε ότι το περιστατικό καταγράφτηκε
Είναι σημαντικό το εργατικό ατύχημα να καταγραφεί με τον προβλεπόμενο τρόπο.
Η επίσημη καταγραφή του περιστατικού αποτελεί βασικό στοιχείο για τη μετέπειτα διερεύνησή του και βοηθά στην αποτύπωση των πραγματικών συνθηκών υπό τις οποίες συνέβη. Αν διαπιστώσετε ανακρίβειες στην περιγραφή του περιστατικού, είναι σκόπιμο να επισημανθούν εγκαίρως. Ζητήστε να ενημερωθείτε αν έχει ενημερωθεί η Επιθεώρηση Εργασίας και αν έχει γίνει δήλωση εργατικού ατυχήματος. Αν λάβετε την αναμενόμενη απάντηση "θα το βρούμε μεταξύ μας" να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί.
6.3 Διατηρήστε κάθε αποδεικτικό στοιχείο
Πολλές φορές οι σημαντικότερες αποδείξεις χάνονται μέσα στις πρώτες ημέρες. Εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, είναι χρήσιμο να διατηρηθούν στοιχεία όπως:
- φωτογραφίες του χώρου όπου συνέβη το ατύχημα,
- φωτογραφίες του εξοπλισμού ή του μηχανήματος που χρησιμοποιούνταν,
- στοιχεία συναδέλφων που ήταν παρόντες,
- ιατρικά έγγραφα και γνωματεύσεις,
- αποδείξεις εξόδων που ενδεχομένως σχετίζονται με τον τραυματισμό.
- οτιδήποτε μπορεί να αποδείξει τη θέση εργασίας σας και την επιδείνωση της υγείας σας από αυτή.
Δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζετε από την πρώτη στιγμή ποια από αυτά θα αποδειχθούν σημαντικά. Γι- αυτό είναι προτιμότερο να διατηρηθούν όλα.
6.4 Μην υπογράφετε έγγραφα χωρίς να γνωρίζετε το περιεχόμενό τους
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μετά το ατύχημα ζητείται από τον εργαζόμενο να υπογράψει δηλώσεις ή άλλα έγγραφα.
Πριν υπογράψετε οποιοδήποτε κείμενο, είναι σημαντικό να το διαβάσετε προσεκτικά και να βεβαιωθείτε ότι αποτυπώνει με ακρίβεια τα πραγματικά γεγονότα. Αν έχετε αμφιβολίες για το περιεχόμενό του ή τις έννομες συνέπειές του, είναι προτιμότερο να ζητήσετε προηγουμένως νομική συμβουλή.
6.5 Μην θεωρήσετε ότι «δεν έγινε κάτι σοβαρό»
Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η υποτίμηση του περιστατικού. Η εμπειρία μας έχει δείξει ότι ένας τραυματισμός που αρχικά φαίνεται περιορισμένος μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρότερο πρόβλημα ή να οδηγήσει σε μακροχρόνια αποχή από την εργασία. Για τον λόγο αυτό, δεν είναι σκόπιμο να βασίζεστε μόνο στην πρώτη εντύπωση. Η πραγματική έκταση των συνεπειών ενός εργατικού ατυχήματος γίνεται πολλές φορές αντιληπτή μετά την πάροδο ορισμένου χρόνου.
6.6 Ζητήστε έγκαιρη νομική αξιολόγηση
Κάθε εργατικό ατύχημα έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες. Η έγκαιρη νομική αξιολόγηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα ακολουθήσει δικαστική διαδικασία.
Σημαίνει όμως ότι θα μπορέσετε να ενημερωθείτε για τα δικαιώματά σας, τις πιθανές αξιώσεις σας και τις ενέργειες που είναι σκόπιμο να γίνουν από την αρχή, ώστε να προστατευθούν τα συμφέροντά σας. Σε αρκετές περιπτώσεις, αποφάσεις που λαμβάνονται τις πρώτες ημέρες μετά το ατύχημα επηρεάζουν σημαντικά την πορεία της υπόθεσης.
Ακόμη και όταν ένας εργαζόμενος ενεργήσει άμεσα μετά το ατύχημα, υπάρχουν ορισμένα λάθη που επαναλαμβάνονται συχνά και μπορεί να δυσκολέψουν τη μελλοντική διεκδίκηση των δικαιωμάτων του.
Στην επόμενη ενότητα θα δούμε ποια είναι τα συνηθέστερα από αυτά τα λάθη και πώς μπορούν να αποφευχθούν.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7
Τα συνηθέστερα λάθη μετά από ένα εργατικό ατύχημα
Μετά από ένα εργατικό ατύχημα, οι περισσότεροι εργαζόμενοι βρίσκονται αντιμέτωποι με μια δύσκολη κατάσταση. Προτεραιότητά τους είναι η υγεία τους και η επιστροφή στην καθημερινότητά τους, γεγονός που είναι απολύτως φυσιολογικό.
Ωστόσο, μέσα στην πίεση της στιγμής, γίνονται συχνά λάθη που μπορεί να δυσκολέψουν αργότερα τη διερεύνηση της υπόθεσης ή τη διεκδίκηση των νόμιμων δικαιωμάτων τους. Ακολουθούν ορισμένα από τα συνηθέστερα λάθη.
7.1 Να θεωρήσετε ότι «δεν έγινε κάτι σοβαρό»
Πολλοί εργαζόμενοι συνεχίζουν να εργάζονται ή επιστρέφουν πολύ γρήγορα στην εργασία τους, επειδή πιστεύουν ότι ο τραυματισμός τους είναι ασήμαντος.
Στην πράξη, όμως, ορισμένες βλάβες εμφανίζουν την πραγματική τους έκταση μετά από ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες. Γι- αυτό είναι σημαντικό να μην υποτιμάτε τα συμπτώματά σας και να ακολουθείτε τις οδηγίες των θεραπόντων ιατρών.
7.2 Να μην κρατήσετε αποδεικτικά στοιχεία
Με την πάροδο του χρόνου, τα στοιχεία μπορεί να χαθούν. Ο χώρος εργασίας αλλάζει, ο εξοπλισμός αντικαθίσταται, οι μάρτυρες ξεχνούν λεπτομέρειες και σημαντικά έγγραφα μπορεί να μην είναι πλέον διαθέσιμα.
Η διατήρηση φωτογραφιών, ιατρικών εγγράφων, στοιχείων επικοινωνίας μαρτύρων και κάθε σχετικού εγγράφου μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική.
7.3 Να υπογράψετε έγγραφα χωρίς να γνωρίζετε το περιεχόμενό τους
Μετά από ένα εργατικό ατύχημα, ενδέχεται να σας ζητηθεί να υπογράψετε δηλώσεις ή άλλα έγγραφα. Πριν το κάνετε, διαβάστε προσεκτικά το περιεχόμενό τους και βεβαιωθείτε ότι αποτυπώνουν με ακρίβεια τα πραγματικά περιστατικά. Αν έχετε οποιαδήποτε αμφιβολία, ζητήστε προηγουμένως νομική συμβουλή.
7.4 Να βασιστείτε σε προφορικές διαβεβαιώσεις
Ορισμένες φορές ο εργαζόμενος καθησυχάζεται με φράσεις όπως:
- «Θα τα κανονίσουμε μεταξύ μας.» Η συνηθέστερη...
- «Μην ανησυχείς, θα αποζημιωθείς.»
- «Δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτα.»
Κάθε υπόθεση, όμως, πρέπει να εξετάζεται με βάση τα πραγματικά δεδομένα και το ισχύον νομικό πλαίσιο. Οι προφορικές διαβεβαιώσεις δεν υποκαθιστούν την ενημέρωση για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις κάθε πλευράς.
7.5 Να θεωρήσετε ότι δεν έχετε δικαιώματα επειδή «κάνατε κι εσείς ένα λάθος»
Όπως αναφέρθηκε και στην προηγούμενη ενότητα, το γεγονός ότι ο εργαζόμενος μπορεί να συνέβαλε, έστω και σε κάποιο βαθμό, στο ατύχημα, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποκλείεται οποιαδήποτε αξίωση κατά του εργοδότη.
Η αξιολόγηση γίνεται συνολικά και λαμβάνει υπόψη όλες τις συνθήκες του περιστατικού. Για τον λόγο αυτό, δεν είναι σκόπιμο να καταλήγετε μόνοι σας στο συμπέρασμα ότι «δεν δικαιούμαι τίποτα».
7.6 Να καθυστερήσετε να ενημερωθείτε για τα δικαιώματά σας
Μετά από έναν τραυματισμό, είναι απολύτως κατανοητό να δίνει κανείς προτεραιότητα στην ανάρρωσή του. Ωστόσο, όσο περνά ο χρόνος, ορισμένα αποδεικτικά στοιχεία μπορεί να χαθούν, ενώ ενδέχεται να ανακύψουν και ζητήματα που απαιτούν έγκαιρες ενέργειες.
Η έγκαιρη ενημέρωση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα κινηθεί άμεσα κάποια δικαστική διαδικασία. Σημαίνει, όμως, ότι θα γνωρίζετε ποιες επιλογές έχετε και ποιες ενέργειες είναι σκόπιμο να γίνουν για την προστασία των συμφερόντων σας.
ΣΥΝΟΨΙΖΟΝΤΑΣ
Δεν είναι ασυνήθιστο ένας εργαζόμενος να επικεντρώνεται αποκλειστικά στον τραυματισμό του και να αφήνει για αργότερα τα νομικά ζητήματα. Όμως, πολλές φορές, οι πρώτες αποφάσεις που λαμβάνονται μετά το ατύχημα επηρεάζουν σημαντικά την εξέλιξη της υπόθεσης.
Η σωστή ενημέρωση και η προσεκτική διαχείριση της κατάστασης από την αρχή μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικές.
Κάθε υπόθεση εργατικού ατυχήματος έχει τις ιδιαιτερότητές της. Παρ- όλα αυτά, υπάρχουν ορισμένα ερωτήματα που επαναλαμβάνονται σχεδόν σε κάθε πρώτη επικοινωνία με έναν δικηγόρο.
Στην επόμενη ενότητα θα απαντήσουμε στις συχνότερες απορίες των εργαζομένων, με σύντομες και κατανοητές απαντήσεις.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8
Συχνές ερωτήσεις για τα εργατικά ατυχήματα (FAQ)
1. Μπορώ να διεκδικήσω αποζημίωση ακόμη και αν λαμβάνω ασφαλιστικές παροχές;
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ναι. Οι ασφαλιστικές παροχές και η αποζημίωση δεν ταυτίζονται και εξυπηρετούν διαφορετικό σκοπό. Το αν υπάρχει δυνατότητα διεκδίκησης αποζημίωσης εξαρτάται από τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης.
2. Αν το ατύχημα οφείλεται εν μέρει και σε δικό μου λάθος, χάνω κάθε δικαίωμα;
Όχι απαραίτητα. Η πιθανή συνυπαιτιότητα του εργαζομένου δεν αποκλείει αυτομάτως κάθε αξίωση. Κάθε υπόθεση εξετάζεται συνολικά, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη συμπεριφορά του εργαζομένου όσο και τις υποχρεώσεις του εργοδότη.
3. Υπάρχει συγκεκριμένο ποσό αποζημίωσης για κάθε εργατικό ατύχημα;
Όχι. Δεν υπάρχει προκαθορισμένο ποσό που να ισχύει για όλες τις περιπτώσεις. Το ύψος της αποζημίωσης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η έκταση του τραυματισμού, οι συνέπειες στην επαγγελματική και προσωπική ζωή του εργαζομένου, η οικονομική ζημία που υπέστη, οι ιδιαίτερες συνθήκες υπό τις οποίες συνέβη το ατύχημα και φυσικά η εξειδίκευση του δικηγόρου σας και η συνδρομή των τεχνικών του συμβούλων (ιατρών, μηχανικών, ιατροδικαστών κλπ).
4. Πρέπει να αποδείξω ότι ο εργοδότης ευθύνεται;
Η απάντηση εξαρτάται από τη νομική βάση στην οποία στηρίζεται κάθε αξίωση.
Για τον λόγο αυτό, πριν εξαχθούν συμπεράσματα, είναι απαραίτητη η προσεκτική αξιολόγηση όλων των πραγματικών περιστατικών και των διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων.
5. Τι γίνεται αν το ατύχημα συνέβη εκτός των εγκαταστάσεων της επιχείρησης;
Δεν αποκλείεται να χαρακτηριστεί ως εργατικό ατύχημα.
Η απάντηση εξαρτάται από τις συγκεκριμένες συνθήκες, όπως ο λόγος για τον οποίο βρισκόταν ο εργαζόμενος στο συγκεκριμένο σημείο και αν το περιστατικό συνδέεται με την εργασία του.
6. Μπορεί να ευθύνεται και κάποιος άλλος εκτός από τον εργοδότη;
Ναι. Ανάλογα με την περίπτωση, ενδέχεται να προκύπτει ευθύνη και άλλων προσώπων ή φορέων, όπως συναδέλφων, εργολάβων, υπεργολάβων, τεχνικών εταιρειών ή ακόμη και κατασκευαστών εξοπλισμού. Η διερεύνηση αυτή απαιτεί προσεκτική εξέταση των πραγματικών περιστατικών.
7. Αν δεν υπάρχουν μάρτυρες, σημαίνει ότι δεν μπορώ να αποδείξω το ατύχημα;
Όχι. Οι μαρτυρικές καταθέσεις αποτελούν μόνο ένα από τα αποδεικτικά μέσα που έχετε στη διάθεσή σας και ο εξειδικευμένος δικηγόρος μπορεί να σας βοηθήσει να αποκτήσετε και τα υπόλοιπα. Ανάλογα με την υπόθεση, ιδιαίτερη σημασία μπορεί να έχουν τα ιατρικά έγγραφα, η καταγραφή του περιστατικού, φωτογραφίες, τεχνικές εκθέσεις και άλλα στοιχεία.
8. Μέχρι πότε μπορώ να κινηθώ νομικά;
Η απάντηση εξαρτάται από το είδος της αξίωσης και το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο.
Για τον λόγο αυτό, δεν είναι σκόπιμο να αναβάλλεται η αναζήτηση νομικής συμβουλής, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις η καθυστέρηση μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την προστασία των δικαιωμάτων του εργαζομένου.
9. Πρέπει να απευθυνθώ σε δικηγόρο αμέσως μετά το ατύχημα;
Δεν είναι απαραίτητο να κινηθεί άμεσα κάποια δικαστική διαδικασία.
Ωστόσο, η έγκαιρη νομική ενημέρωση μπορεί να βοηθήσει τον εργαζόμενο να γνωρίζει ποια δικαιώματα έχει, ποιες ενέργειες είναι σκόπιμο να κάνει και ποια λάθη είναι καλό να αποφύγει από την πρώτη στιγμή.
10. Κάθε εργατικό ατύχημα οδηγεί σε αποζημίωση;
Όχι. Κάθε υπόθεση είναι διαφορετική και απαιτεί εξατομικευμένη νομική αξιολόγηση για να βεβαιωθείτε ότι δε θα απορριφθεί η αποζημίωσή σας. Το αν υπάρχει δυνατότητα διεκδίκησης αποζημίωσης εξαρτάται από τις πραγματικές συνθήκες του περιστατικού, τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία και το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο.
Εάν διαβάσατε μέχρι εδώ, πιθανότατα αναζητούσατε μια σαφή εικόνα για το τι ισχύει μετά από ένα εργατικό ατύχημα και ποιες δυνατότητες υπάρχουν για τη διεκδίκηση αποζημίωσης.
Στην τελευταία ενότητα θα συνοψίσουμε τα βασικά σημεία του οδηγού και θα εξηγήσουμε πότε είναι σκόπιμο να ζητείται εξατομικευμένη νομική αξιολόγηση της κάθε υπόθεσης.
ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Συμπέρασμα
Ένα εργατικό ατύχημα μπορεί να αλλάξει σημαντικά την καθημερινότητα ενός εργαζομένου και της οικογένειάς του. Πέρα από τον ίδιο τον τραυματισμό, συχνά δημιουργούνται ερωτήματα σχετικά με την εργασία, το εισόδημα, τα ασφαλιστικά δικαιώματα και το ενδεχόμενο διεκδίκησης αποζημίωσης.
Όπως είδαμε στον παρόντα οδηγό, η δυνατότητα διεκδίκησης αποζημίωσης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και φυσικά από έναν εξειδικευμένο δικηγόρο.
Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη και σωστή αξιολόγηση των πραγματικών περιστατικών μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, τόσο για την προστασία των δικαιωμάτων του εργαζομένου όσο και για τη σωστή διαχείριση της υπόθεσης από τα πρώτα της στάδια.
Σκέφτεστε νομική αξιολόγηση της περίπτωσής σας;
Εάν έχετε υποστεί εργατικό ατύχημα και επιθυμείτε να ενημερωθείτε για τα δικαιώματά σας, είναι σημαντικό η υπόθεσή σας να αξιολογηθεί με βάση τα δικά της δεδομένα.
Στο δικηγορικό μας γραφείο παρέχουμε γρήγορη νομική αξιολόγηση υποθέσεων που αφορούν εργατικά ατυχήματα, με στόχο την πλήρη ενημέρωση του εντολέα για τις δυνατότητες και τις επιλογές που παρέχει ο νόμος.
Εάν επιθυμείτε να συζητήσουμε την υπόθεσή σας, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας μέσω της φόρμας επικοινωνίας της ιστοσελίδας ή τηλεφωνικά, ώστε να προγραμματιστεί προσωπική συνάντηση ή διαδικτυακή ενημέρωση.
